Bijziendheid bij kinderen (Myopie Management)

Steeds meer kinderen en jongeren worden bijziend. Kinderen met hoge bijziendheid (myopie) lopen een grotere kans om later slechtziend of blind te worden. De exacte oorzaak van de snelle toename is niet bekend. Veel onderzoeken koppelen de toename van myopie bij kinderen en jongeren aan de verandering in leefstijl. Kinderen spelen minder lang buiten dan vroeger en zitten vaker binnen op hun smartphone, tablet of computerscherm.

Uit onderzoek van het Erasmus MC blijkt dat kinderen die veel buiten zijn, minder bijziend zijn. Ouders wordt aangeraden om hun opgroeiende kinderen minimaal 2 uur per dag buiten te laten zijn. Dit staat beschreven in de 20-20-2 leefstijlregel. De 20-20-2 leefstijlregel helpt om bijziendheid bij kinderen zoveel mogelijk te remmen.

Er zijn meerdere mogelijke behandelingen die myopie proberen te remmen. Veel is nog onbekend over deze behandelingen. Daarom wordt er uitvoerig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werking en resultaten. We willen ouders wel iets aanbieden om te proberen de myopie bij hun kind te remmen. Behandelopties bij OMC HanzeKliniek zijn atropine oogdruppels en/of de myopielens. Deze behandelingen lichten we hier toe.

Wat is myopie?

Myopie is een ander woord voor bijziendheid. Het is een afwijking van het oog. Wat dichtbij is, zie je scherp, maar voorwerpen of personen in de verte zie je waziger. Dit komt doordat de oogbol aan de achterkant te lang is. Er is een bril of contactlens met een min-sterkte nodig om scherp te kunnen zien.

De oogarts legt myopie als volgt uit: ‘Myopie is een brekingsfout van het oog. Hierbij is het oog langer dan normaal of de ooglens is te sterk. Dit leidt ertoe dat het beeld wordt geprojecteerd vóór het netvlies, waardoor het beeld in de verte wazig wordt.’

Myopie begint meestal in de leeftijd van 6 tot 12 jaar oud. In de tienerjaren neemt het vaak toe, omdat de ogen dan groeien en langer worden. Soms groeit het oog nog door tot het 25e jaar. Daarna blijft de sterkte meestal stabiel.

Risico's van hoge myopie

Bij de meeste mensen gaat bijziendheid gepaard met zo’n lang oog. Om je een idee te geven: een gemiddeld oog is 23 millimeter lang, een bijziend oog kan wel 30 millimeter lang zijn. Bij een oog langer dan 26 millimeter of vanaf een brilsterkte van -6.00 is er sprake van hoge myopie.

Hoge myopie is iets wat de oogarts wil voorkomen. Het kan namelijk leiden tot verdunning van het netvlies. Op latere leeftijd geeft dit een grotere kans op oogproblemen zoals glaucoom, slijtage, bloedingen of loslating van het netvlies. De risico’s op deze aandoeningen nemen toe naarmate de sterkte hoger wordt. Een bril, contactlenzen, laserbehandelingen of een kunstlens nemen deze risico’s niet weg.

Oorzaken myopie

Myopie kan erfelijk zijn. Kinderen met myopie hebben vaak ouders met myopie. Maar er zijn ook omgevingsfactoren die myopie kunnen veroorzaken of verergeren:

  • Veel binnen zitten
  • Veel dichtbij kijken (smartphone/computer/tablet/lezen)

Behandeling van de toename van myopie

Er wordt veel onderzoek gedaan naar het remmen van toenemende myopie, onder andere door het Erasmus Oogziekenhuis in Rotterdam (meer informatie: www.myopie.nl). Er zijn verschillende methoden die toenemende myopie mogelijk kunnen remmen en uit onderzoeken kwamen positieve resultaten. Er is echter nog niet voldoende bewijs om deze methoden als standaardtherapie in te zetten. Wel willen we deze methoden toelichten en u de mogelijkheid bieden om te proberen de myopie te remmen.

De mogelijke behandelingen bij OMC HanzeKliniek om myopie bij kinderen te proberen te remmen zijn:

  • Leefstijladvies: 20-20-2 regel
  • Atropine oogdruppels
  • Myopielens

Deze behandelingen zijn naast elkaar toe te passen. Hieronder worden de behandelingen toegelicht.

 

De 20-20-2 leefstijlregel

OMC HanzeKliniek adviseert altijd de 20-20-2 regel voor kinderen:

20 minuten op een scherm gekeken,

20 seconden pauze voor het oog door veraf te kijken, en

2 uur per dag buiten zijn (bijvoorbeeld wandelen, fietsen of spelen)

Kijkt uw kind van dichtbij naar een scherm? Zorg dan voor een afstand van minimaal 30 centimeter en neem elke 20 minuten een pauze. Daarnaast luidt het advies voor opgroeiende kinderen om minimaal 2 uur per dag buiten te zijn - in de weekenden zelfs langer (minimaal 15 uren per week).

Uit bevolkingsonderzoeken is gebleken dat kinderen die veel buiten zijn, minder bijziend zijn. Buiten is er 15x meer licht dan binnen. Veel licht zorgt ervoor dat het netvlies dopamine aanmaakt; een stofje dat de groei van het oog afremt.

 

Atropine oogdruppels

Werking

De werking van atropine op de remming van de groei van het oog is (nog) onbekend. Atropine zorgt voor pupilverwijding en ontspanning van de oogspieren die helpen om het zicht scherp te stellen.

Hoge doseringen (0,5% tot 1%) werken beter dan lage doseringen, maar geven ook meer bijwerkingen. Bekende bijwerkingen zijn lichtgevoeligheid en wazig zien dichtbij. Ook is er een rebound fenomeen bekend bij deze hogere doseringen: een versnelde groei van het oog na het stoppen met de atropine. Vooral bij hoge concentraties atropine heeft uw kind waarschijnlijk een multifocale bril of leesbril nodig.

Behandeling

De oogarts start een behandeling altijd met een lage dosering atropine (0,01%). Als na controle blijkt dat deze dosis te weinig verbetering biedt, kan een hogere dosering worden voorgeschreven. De eerste controle vindt plaats na 1 week. Daarna vindt elke 6 maanden een controle plaats door de orthoptist om de oogsterkte te meten en te kijken of er aanpassingen nodig zijn in het druppelen.

Deze controles worden door de orthoptist gedaan onder supervisie van de oogarts. Eén keer per jaar vindt er ook een controle plaats door de oogarts. De duur van de behandeling hangt af van leeftijd en brilsterkte, maar wordt geschat op minimaal 3 tot 5 jaar.

Vergoeding

Atropine oogdruppels worden vergoed vanuit de basisverzekering. Brillen of contactlenzen worden over het algemeen niet vergoed. In sommige gevallen is er een gedeeltelijke vergoeding mogelijk vanuit de aanvullende verzekering. Check de polis van uw zorgverzekering of u een vergoeding kunt krijgen, of neem contact op met uw zorgverzekeraar.

 

Myopielens

Werking

Als je bijziend bent en een goed corrigerende bril of contactlenzen draagt, dan worden de centrale lichtstralen die het oog binnenkomen als brandpunt op het netvlies afgebeeld. De perifere lichtstralen worden dan juist niet op, maar achter het netvlies gebracht. Deze brandpunten achter het netvlies geven het oog een prikkel om daarnaartoe te groeien, waardoor het oog dus langer en meer bijziend wordt. Met een bril en ‘gewone’ contactlenzen kan myopie niet geremd worden.

De myopielens is een zachte contactlens die speciaal ontwikkeld is voor het beheersen van de groei van het oog. Deze lens heeft een uniek profiel, waarbij het kijken in de verte centraal gecorrigeerd wordt. Om het centrale deel zit een ring. Deze ring zorgt ervoor dat de perifere brandpunten niet achter het netvlies terechtkomen, maar vóór het netvlies. Hierdoor neemt de prikkel van het oog af om naar de verder weg gelegen perifere brandpunten te groeien. Het oog heeft minder de neiging tot groeien.

Behandeling

De myopielens is een daglens met een sterkte tot -6.00. Voor sterktes hoger dan -6.00 en cilindersterktes hoger dan -1.00 is er een myopielens die na 2 tot 3 maanden vervangen moet worden.

Er geldt geen minimumleeftijd voor het dragen van contactlenzen. Zelf de lenzen in kunnen doen is belangrijk. Andere voorwaarden zijn dat uw kind de verantwoordelijkheid aan kan om de lenzen regelmatig te dragen, op tijd te verwijderen en indien van toepassing, goed schoon te houden.

Kinderen jonger dan 12 jaar hebben 2 controlemomenten: eerst bij de orthoptist zonder de contactlenzen (zachte lenzen minimaal 12 uur voor het onderzoek uitdoen en harde lenzen minimaal 24 uur) en een bij de optometrist met de contactlenzen in. Voor kinderen van 12 jaar en ouder is controle bij de optometrist voldoende.

Vergoeding

De kosten voor de myopielens worden soms vergoed vanuit de basisverzekering. Vanaf een sterkte van -6.00, meer dan -4.00 dioptrieverschil tussen linker- en rechteroog, en vanaf een cilinder van -4.00 kunnen de kosten meestal vergoed worden vanuit de basisverzekering. Bij gecontracteerde zorg regelen wij alles voor u. Bij niet-gecontracteerde zorg moet u een machtiging aanvragen en wordt dit achteraf aan u terugbetaald voor 70%  tot 100%. Vergoedingen zijn alleen voor lenzen. Consulten en vloeistoffen komen voor eigen rekening. Eigen bijdrage en eigen risico gelden niet voor kinderen en jongeren tot en met 17 jaar.

Als u niet in aanmerking komt voor vergoeding vanuit de basisverzekering, dan is er in sommige gevallen een (gedeeltelijke) vergoeding mogelijk vanuit de aanvullende verzekering. Check de polis van uw zorgverzekering of neem contact op met uw zorgverzekeraar.

Afspraak en controles myopiebeheersing

Kinderen jonger dan 12 jaar

Kinderen jonger dan 12 jaar komen eerst bij de orthoptist (na verwijzing van de huisarts). De orthoptist bespreekt met u de mogelijke behandelingen voor myopiebeheersing, de risico’s en het traject van controles. Zij meet de ogen van uw kind en de lengte van de ogen. Vervolgens wordt het oog gedruppeld, waardoor de pupil verwijdt. Er wordt opnieuw een oogmeting gedaan en de oogarts onderzoekt het netvlies van uw kind op eventuele aandoeningen.

Valt de keuze op de atropinebehandeling? De orthoptist bespreekt dit traject met u. De vervolgcontroles zullen ook bij de orthoptist plaatsvinden.

Kiest u voor myopiebeheersing met de myopielens? De orthoptist verwijst u door naar de optometrist op de contactlensafdeling. De optometrist doet een aantal onderzoeken voor het aanmeten van de myopielens en bespreekt het vervolgtraject met u. Dit vervolgtraject zal, tot uw kind 12 jaar is, zowel bij de orthoptist zijn als bij de optometrist.

Kinderen ouder dan 12 jaar

U kunt direct een afspraak maken voor uw kind bij de optometrist op de contactlensafdeling. Hiervoor hebt u geen verwijsbrief nodig van de huisarts. De optometrist meet de sterkte en de lengte van de ogen en geeft u/uw kind uitleg over de mogelijkheden van myopiebeheersing.

Twee behandelingen tegelijk

Het is ook mogelijk om de 2 behandelingen, atropinedruppels en de myopielens tegelijkertijd toe te passen. Ongeacht de leeftijd komt uw kind dan bij de orthoptist en bij de optometrist voor controle.

Vragen?

Hebt u vragen over myopie? Neem contact met ons op, telefonisch, via e-mail of via het contactformulier.

Neem contact op